KAUPOD SA TRABAHO

Ni MARIA LUISA DEFANTE-GIBRALTAR

(Ikaduha kag Katapusan nga Bahin)

NAGAPATI gid kay Tya Sepa ang iya tatlo ka mga anak kay iya ini gin-estoryahan sang parte sa mga tamawo nga amo ang gin-estorya sadto sang iya lola.
"Gani kon magpanilhig kamo dira sa puno sang lunok, magpanabi-tabi gid kamo. Wala man kamo sina sing dulaon kon manabitabi kamo," bilin sang iloy sa mga anak.
"Ano ang isiling namon sa amon pagpanabitabi, Nay?" usisa sang magulang nga si Gemma.
"Ano gid bala ang isiling? Silingon mo nga "Tabitabi mga amigo, mga amiga. Indi lang kamo maakig sa akon kay ginatinluan ko man lang ang inyo puloy-an kag ang amon ugsaran agod manginmatahom tulukon. Kon masalapay kamo, indi lang kamo maakig kay indi ko kamo makita."
"Sus, kalawig gali sina nga saulohon, Nay?" salu ni Bongbong, ang iya ikaduha.
"Malawig pero makabulig agod masalbar ka sa mga kalalat-an kon may ara gid man dira nga taglugar," paathag sang iloy. "Kag sa akon pamatyag, may nagapuyo gdi dira kay masami kita makabati nga may nagahibi dira nga bata, indi bala?"
"Huo, Nay," sal-ot ni Jowelyn nga kinagot. "May nagapaninghamot pa gani dira nga ahos nga daw may ginagisa."
"Kag may linagatik sang kubyertos nga daw may nagakinaon gid, indi bala, Nay?" sugpon ni Gemma.
"Amo gani nga manabitabi lang kamo agod indi sila maakig sa aton. Sa akon banta, goodluck gani naton sila dira kay madahog ang baklanay sa aton tiangge ka gang mga manok naton wala gid pagbalatian bisan wala man naton ini sila ginapa-immunize."
"Matuod na, Nay," dahu ni Bongbong.
"Amo gani sa akon banta, nagapangabyan sila sa aton kay ginatinluan naton ang ila puloy-an. Gani indi lang naton sila paggamuhon dira."
Subong matuod ang ginahimo sang tatlo ka mga bata. Ginsunod gid nila ang panugyan sang ila iloy.
Isa ka Sabado manogpuli sa Iloilo si Tyo Juan. Sia lamang ang nagpauli kay si Rico gin-aha sang ila foreman nga mamalaklon sang mga kulang nga materyales sa Bacolod.
"Tyo Juan, may ilihog lang tani ako sa imo kon mahimo."
"Mapadala ka sang kuarta sa imo pamilya didto sa aton?" daw nakabatyag sang mapagsik si Tyo Juan kay nian matultulan na niya ang puloy-an ni Rico didto sa ila duog.
"Amo matuod, Tyo Juan. Ayhan wala didto sang kuarta si Carmen. Kag kon indi ko sia mapadalhan sini nga semana, piho nga wala gid sila sing galastuhon sa ila pagkaon."
"O, sige. Ina man lang gali? Kahapos sina nga lihog ang imo."
"Salamat gid, Tyo Juan, "kag ginduhol ni Rico ang sobre nga may unod nga kurta. "Nuebe sientos ina, Tyo Juan. Akon ina bug-os nga sweldo sa duha ka semana kay wala man kita sing ginagastuhan diri."
"Amo matuod. Amo man sina ang ginahimo ko sa akon sweldo. Bilog gid ang aton kuarta nga nagakadto sa aton pamilya kay wala man kita nagapanigarilyo kag wala nagainom sang makahulubog nga ilimnon, indi bala?"
"Matuod ina, Tyo Juan. Amo gani nga nagsuod kita nga duha kay pareho nga wala kita sang bisyo nga gina-entrahan," pahayag ni Rico.
"Anay ka. Paano gali ang pagdul-ong ko sini sa asawa mo kay wala ko matultulan ang inyo puloy-an? Diin bala ang inyo?"
"Mahapos mo matultulan ang amon, Tyo Juan.
"Diin gani?" Naghipos sang makadali si Rico kag nagpanumdom. Daw gina banabana ang inogsabat sa kaatubang. Mationtion;
"Indi ka mabudlayan, Tyo Juan. Ara lang ang amon puloy-an sa kilid sang inyo balay."
"Ano?" daw matil-ak si Tyo Juan sa tuman nga kakibot.
Paano nga mangin ingod nila sanday Rico kay wala man sila nagainguray sang puloy-an? Kag ang makita sa kilid sang ila balay indi kay puloy-an kundi isa ka daku nga puno sang lunok?
"Indi na pagpaligbi ang imo hunahuna, Tyo Juan. Basta dira ang amon puloy-an. Magkaingod kita. Madugay na," padayon ni Rico nga nagayuhum.
"A-ang bu-buot mo si-silingon nga ku-kuwan ka-kamo nga magpamilya?" Nagautol-utol ang mga tinaga ni Tyo Juan nga nagamurarat ang mga mata nga nagatulok sa kaatubang.
"Huo, Tyo Juan. Amo kami sina."
"Ko-kon a-amo, pa-paano ko ihatag ang kuarta nga ini sa asawa mo?"
"Si Carmen ang makuha sina sa imo. Tawgon mo lang sia sa ugsaran sang amon puloy-an. Wala gid ina sia nagahalin dira. Pagtawag mo, magua ina sia sa pagkuha sang ginpadala ko."
Madali nga nakaabot sa ila banwa si Tyo Juan. Pag-abot sa ila, iya ginsekretuhan ang asawa sang natungod kay Rico, Ang iya kaupod nga panday nga isa gali ka tamawo kag dira pa sa lunok sa ila kilid ang puloy-an nila sini.
"Ano?" nakibot ang asawa. Kon amo, matuod ang iya panagupnop nga may nagapuyo gid nga taglugar sa amo nga lunok. Apang mga mabuot ini kag mabinuligon gid nga taglugar nga nagapangabuhi man katulad sang tawo.
"Kon amo, idul-ong na ina didto. Kinahanglan pa ayhan ina sang panimalay ni Rico."
Kag isahanon nga nagpadulong si Tyo Juan sa puno sang lunok sang kasisidmon sina nga adlaw. Nagtindog anay sia sa puno sini kag magpamatyag. Daw may nabatian sia nga kaladlawon sang kabataan. Hinali daw naghabok ang iya bug-os nga lawas. Apang nagpakaisog sia. Nagbalikid sia sa ila puloy-an kag iya nakita si Tya Sepa nga nagatindog sa unahan kag nagasenyas nga magpadayon sia. Gani...
"Carmen! Carmen! May padala si Rico sa imo," sa pamatyag ni Tyo Juan daw hungaw ang iya tingog sa kakulba. Naghulathulat sia sing makadali. Mationtion nakabati sia sing lapaklapak sang tsinelas. Sang iya pagpamisok, hinali sia nga nakibot. Sa iya atubang nalansang sa iya panulok ang isa ka matahom nga puloy-an kag sa nabuksan nga ganhaan nagatindog ang isa ka matahom nga babaye. May ginakugos ini nga isa ka matahom man nga bata nga babaye. Ayhan isa ka tuig ang idad sang amo nga bata. Daw matil-ak si Tyo Juan sa tuman nga kakibot kag kakulba.
"Ma-may pa-padala sa imo si Rico," nagautol-utol nga hambal sang panday dala tunghol sang sobre nga may sulod nga kuarta sa matahom nga babaye sa iya atubang.
"Salamat gid, Tyo Juan," malulo nga sabat ni Carmen nga nagyuhum sa panday.
Naunay si Tyo Juan sa pagtulok sa iya. Kag sa iya pagpamisok, hinali nga nadula si Carmen ka gang matahom nga balay. Ang nagbulos amo ang madaku nga puno sang lunok. Dalidali nga nagtalikod ang panday.
Nagahulat sa Tya sepa sa unhan nga nagapalamuti man.
"Na-nakita mo?" hungaw ang tingog nga pamangkot sang bana sa asawa. Masaku ang tango ni Tya Sepa. Ginuyod sia sang bana kag dalidali sila nga nagsulod sa ila puloy-an.
"Kon amo tamawo gid gali sila? Hamak mo? Apat ka bulan na ang pag-upod ninyo ni Rico. Sa pagkaon, sa hulot-tulugan," kag nag-ulong-ulong si Tya Sepa.
"Amo matuod. Apat na ka malawig nga bulan pero wala gid ako makasuspetso nga tamawo gali sia. Magluwas lang sang paglahog ko sa iya sadto nga daw tamawo sia kay nagakadula kag nagatuhaw lang sia kon upod kami sa pagpauli diri sa Iloilo kag sa amon pagbalik sa Negros."
Liawt nakaulong-ulong si Tya sepa kag nakasugpon.
"Baw, sin-o abi ang maghunahuna nga subong sina sila kay sa sugid mo pareho gid naton nga tawo si Rico. Gali sina amo sila sina."
"Hipsi na lang ina. Bisan sa mga bata indi na naton pag isugid. Napiho ko nga indi sila ni Rico maluyag nga magbalahuba diri sa aton nga duog, dira sila sa lunok sa aton kilid nagapuyo. Ini nga likom para lamang sa imo kag sa akon," panugyan ni Tyo Juan. Naghangdo man si Tya Sepa.
Pero ambot kon paano ini nahibal-an sang akon abyan nga iya man ginsugid sa akon.
"Bal-an mo Lu, madugay na ini kaayo nga natabo sa amon barangay. Nakalusot ini nga sugilanon indi paagi kanday Tyo Juan kag Tya Sepa. Kon naglapta man ini nga sugilanon indi tungod sa ila kay ila gid gintindugan ang ila panaad nga wala sing may makahibalo gikan sa ila nga sanday Rico mga tamawo gali. Iban nga tawo ang nagpanugid sini nga butang nga naglapta. Kay iya kuno nakita si Rico nga pirme sa lunok nagakadto kag nagakadula.
Ini nga sugilanon indi mapatihan apang matuod. Si Mars, ang akon mahirop nga abyan nga manunudlo man ang nagpamatuod sini."
(KATAPUSAN)

Kupido, Sin-o Sa Ila Nga Duha?

Nobela ni Ric T. Grozen

(Nahauna Nga Gua)

PAGATALIKDAN bala niya ang iya ginapatihan nga deretso bangod lang sa paghigugma? Ini ang makatuloblag nga painuino nga nagasamong kay Myra. Samtang nagapakig-away ang mga militar sa mga Bansang Moro Separatist Group sa Mindanao si Myra nakig-lihok sa pagpaninnguha natuhoy sa deretso sang mga kababayen-an sa Manila. Ginabale-wala niya ang katahap nga sia mabilanggo, lamang nga mabuylogan ang mga babaye sa ila nga paghingamo sang ila nga deretso.
Ang iloy kag utod nga babaye ni Myra nagahingyu nga iya na lamang tagaan sing nagakaigo nga atensyun ang pagpakig-atubang sa iya mga manogpangaluyag sangsa makigbuylog sa mga demonstrador. Si Myra may napagtuonan na sang iya panulok, ang iya kasilingan nga si Joe Mendez, apang ini sia ginakabig lang sia bilang isa ka kid sister. Pero ang iya utod may abyan nga si Johnny nga ginpakilala sa iya kag ining' si Johnny daw kasubong nga nagpadasig kidu sang iya tagipusuon agud sia lumayon sang iya makadalayaw nga bayhon kag makaulumol nga kaambong.
Apang si Johnny daw indi makauyon sang iya ginahimu nga pagpakigbahin sa mga demonstrador. Iya bala hayluhon ang iya nahamut-an nga bag-ohon ang iya panimuot kag makig-ugyon sa iya, ukon patihon ang iya kunsensia sa isa nga nakahanda ang duha ka bukas palad sa paghulat sa iya?
Si Myra Mirasol nagatulok sa bintana sang hulot-klasehan kag natan-aw ang nagatub-ok kag nagapulon nga aso gikan sa brick chimney sa isa ka atop padulong sa asul-asulon nga langit. Sia naglisu kag nagduko kag nakabatyag sing pagkunsumi, nagapanglakaak ang kaisipan bangod sa makatalaka nga lecture ni Mr. Suelo sa pagsaysay sini natuhoy sa Philippine History kag ang iya pinsar nagbalhin naman natuhoy kay Joe Mendez, ang iya ginatawag ngs si Darling Joe, ang paghigugma sang iya kabuhi! Pinsaron na lamang nga ini sia daw wala gid gani makadipara nga sia isa ka buhi nga abyan niya!
Daw kon ano gid tani ang gusto niya, makita sia bilang isa na ka hamtong, apang lamharon nga dalaga, sa baylo nga sia tamdon nga isa ka pungguron nga dalagita. Kon sa bagay, linggilinggi niya, sa maabot nga Hulyo 10, sia mangin-17 anyos na kag sa masunod nga tuig mangin-senior na sa Jefferson High School.
Sia may pagkabalaka sa nagakalahanabu nga pagkinagubot sa Mindanao nga basi ipadala man didto si Joe. Sia nagalaom nga sia bilang maayo, mabuot kag maatipanon, kuntani indi lang pag-itugot nga sia ipadala. Ang iya nahibal-an nga ang iya pagpa-enrol sa medical school makapaiway, pero madamu na nga lamharon nga mga army ang ginpadala didto agud makigbatu sa rebelde nga katapu sang Bansang Moro Separatist Group ukon BMSG nga nagahingamo nga magaseparar sa estado sang Pilipinas. Ang kinagubot may tinion nga nagaulo-untat, apang nagapadayon sa pila na ka tinuig, kuntani matapos na ini.
Apang sang hinali, ang maambong nga guya ni Joe nagpakita sa salaming sang bintana. Makurapkorap matuod, apang iya napanganinaw ang iya malagtum nga mga buhok sa iya ulo, ang iya tinigib nga pangguyahon nga may mapag-on nga sag-ang nga daw kanami idaludaluon, ilabi na gid ang kanami kuhitkuhiton nga iya tiluong nga ilong.
Daw kasubong nga nagadalamguhanon, daw iya matuod napanganinaw ang mayuhumon nga pisngi nga amat-amat nga nagsanaaw sa iya panan-awan. Dayon ang iya ulo naghulag paidalom kag ang iya mga bibig nagpangisapo sa pagtandog sa iya man uhaw nga mga bibig. Kag dayon iya man ginpanganinaw ang iya nagakilan kag maitumon nga kalimutaw nga nagatamod sa iya sing masinadyahon nga ginpasundan sang iya matam-is nga mga yuhom, sia man nagbalos sa pagyuhom sing pinakamatam-is kag sang hinali ang balod sang paghigugma nagsalyasalya sa iya.
Huo, nagadali sia nga pagatawgon nga isa ka dalaga, pero kinahanglan pa niya nga kumbinyuhon si Joe natuhoy sini. Kon sa bagay sa kada Biernes sang gab-i, sila ni Joe magkaupod. Magsulosugilanon nga nagabunggoanay ang mga abaga. Maglakatlakat nga nagadapitay sa higad sang suba. Ay abaw, kanami sang pamatyagan!
Sa kada Biernes sang gab-i, sugod pa sang sia nagapangidaron siyam ka tuig kag si Joe 13, si Joe na ang iya buddy- buddy ukon masami nga kaupod-upod. Ah, ti sa sini nga Biernes sang gab-i, dapat nga makita sia sa iya bag-o nga dagway. Kon sa bagay, iya na natalupangdan ang pagbalhin sang iya dagway. Sang nagligad lang nga gab-i, sia nagtindog sa atubang sang espiho kag gin-usisa ang kabalhinan sa iya lawas. Nagaamat na hamtong sia nga dalaga! Ang iya mga punggod nga sadto nagapalangdamol, karon nagnipis na kag ang iya daku nga mata may kinaiya sing madalom kag may pinasahi nga pagkilan, labi nag id kon bagayan sang iya maitum, tubtob abaga nga mga buhok nga nagahugsoy nga nagapalibot sa iya manipulon nga guya. Ang iya ilong, matuod nga malip-ot, pero maayo ang porma kag ang iya pisngi mamutikan ang preska nga pagpamulapula nga nakigbagay sa iya manipulon nga panghitsurahon. Ang iya man nga pigura mamutikan nga nagapadulong na sa pagkahamtong. Sia nakatayhum sa pagpanumdom sa kon paano sia maglikiliki kag magkiaykiay sa atubang sang espiho nga nagapanapot sang iya silky one pice underwear.
Ang iya balo nga iloy, si Ginang Madeline Mirasol, anad na sa pagsinarayo sa pulopigado nga pagpangabuhi, ayhan makasiling sa iya ginahimu nga sia may pagkakuyaphaw ukon may pagkakalaskalas. Si Madeline masami nga nakiglihok sa pagbulig sa mga aktibidades sang kumonidad. Sanglit sia isa ka Red Cross Head, gani wala gid sia maham-ot sa mga pagpulopadoding nga hulag ni Myra. Wala duda nga sia may istrikto nga pagsulondan para kay Myra, agud ini iya nga isundon, gani prime gid ini nagabantay nga ang iya pagsulondan ginasunod sing husto. Si Myra ang labi nga gina-istrktohan kon ikumparar kay Sarah, ang iya magulang nga utod.
Ang paghanduraw ni Myra nagbalik sa iya pagtalupangod sa iya bag-o nga dagway nga sa iya pagpati makabulig sa pagtawag sang igtalupangod ni Joe. Sia nagpangako sa kaugalingon nga sa sining' Biernes sang gab-i, iya makita ang bag-o nga si Myra Mirasol. Sia nakapanagmot, samtang nagapasibusibo sang iya paminsaron nga iya makuha ang iya ginabuko nga sia matalupangdan sa paagi nga indi sia makabig nga isa ka malandi.
"Myra?"
"Y-Yes Sir?" Sia nakapisik sa kakibot kag nag-utol-utol kag gilayon nga ginbalik ang iya nagapanglakaak nga paminsaron sa makatalaka nga hulot-klasehan.
"Gusto ko magpamati sang imo sabat," siling ni Mr. Suelo, ang iya History Teacher. Sia ulitawo nga nagapangidaron sang 30 anyos. Nagapanapot sing maarus-aros nga polo nga kuno abi wala ka sing masaway sa iya panapot, sa iya nagatiliskog kag mataas nga kuelyo. Sa nagakurba niya nga kilay, mamutikan nga sia nagakurisong sa paghulathulat, samtang sia nagauyat sa nawala nga kamot sang bukas nga libro sang Philippine History kag sa natuo nga kamot nagauyat sang duha ka yarda nga stick. Sia tiso nga nagatindugon kag mamutikan nga ang iya maitum nga buhok napahiran sang oil kag halos may pagkaperpekto nga nahusay sing mahipid pakato sa likod, gikan sa iya mataas nga agtang. Ini sia nagapasatt-om sing pagkaburingot nga panulok nga ginapatuhoy kay Myra. Daw kasubong sia sa isa ka manekin sa iya well poise nga porma, apang daw kuring na ini nga handa magpangkarhas sa pagmug-ot sa paghulat sang sabat.
"G-Ginakasubo ko, Sir, pero wala ko mabatian ang pamangkot." Sia nakabatyag sing mayami nga hangin nga naglatay sa iya nga guya. Bisan ano pa ang iya nga himuon sa sini nga semester, indi gid niya mapahamuot si Mr. Suelo sa iya.
"Of course you didn't," siling niya sing maalumanay nga mahilum ang tuno sing pagpang-insulto. "Nagadalamguhanon ka na naman. Ang pamangkot ko ngaa nakigbatu si General Gregorio del Pilar sa mga Amerikanhon?" Ang iya nga yuhom nga may hagyon daw pagyaguta sanglit nasigahum nga indi niya masabat ang pamangkot.
Apang sang nagligad nga gab-i, si Myra nakahigayon sa pagbuklat kag makabasa sang libro. Maathag nga iya pa natandaan ang detalye, gani nag-igham, daw ginhawanan ang tutunlan kag nagsugod sa pagpaathag sang iya sabat, "si General del Pilar sang ulihe nakasat-um sang ginahimu nga kagarukan sang mga opisyales nga Amerikanhon, samtang amo na ang nagadumala sang aton pungsod kag isa pa, ang halos tanan nga Pilipino indi na gusto nga magpaidalom sa pagginahum sang mga Amerikanhon, gusto nila nga sila na mismo ang magdumala sang aton pungsod, gusto nila nga makaangkon sing independensia." Nagdulog sia sing makadali, ginkalipay ang pagmurarat sang mata ni Mr. Suelo. Ang iya lihok pagpatimaan lamang sang iya nga pagkumporme sa iya sabat. Kag gintapos niya ang pagsaysay paagi sa pagpakawas sing matam-is nga yuhom sa iya manunudlo.
Natakuptakop ang duha ka palad, pero indi man masiling nga nagahana sa pagpamalakpak. Si Mr. Suelo matutom gid ang pag-obsebar sa iya. Indi man nakuntento sa iya sabat, apang nagtangutango kag gilayon nga nagsaligbat, "Not bad for an answer."
Si Myra nagpakita man sing pagkanayanaya sa iya nga pagtangutango, apang nahilum nga wala ini makuntento, gani ang kanayanaya hinali nagbalhin kag ginbuslan sing pagkaugot. Ngaa nga nakibot gid sia nga ang isa ka babaye nga estudyante nga kasubong niya may pagdurop man sa pagbasa kag makahangop sa ginabasa kasubong man sa estudyante nga lalaki? 'Gamug-ot man, pero pilit nga ginpakalma ang kaugalingon, dayon nagpadulong sa black- board kag ginguhit ang Tirad Pass kon diin ginapahamtangan sang mga hangaway ni General del Pilar, apang nalibutan sila sang mga hangaway Amerikanhon kag nalutos.
Daw indi na niya gusto nga balikan pa ang pagpakigbatu sang mga Pilipino sa mga manoghugakom nga mga dumoluong. Ang ara sa iya pinsar amo ang pagkabalaka natuhoy sa subong nga pagkinagubot sa Mindanao. Madamu na ang army soldiers nga ginpadala didto, nalakip na gani ang iya utod nga si Michael, tani matapos na ang kinagamo, agud makapauli na ang iya utod. Nalangkag na sia sa iya. Ang iya utod nga si Sarah, may doble nga rason sa paghingyu nga ang kinagubot matapos na, ini bangod nga magluas kay Michael, ang kahagugma ni Sarah nga si Frank ato man didto. Ini sia isa ka helicopter pilot in a patrol, reconnaissance and rescue mission. Nakabatyag sia sing kaluoy kay Sarah. Wala ini sia tanto nga nagapanugid natuhoy kay Frank. . . ang mga eksperto nagatagna nga ang pinakamalawig nga pagtener sang kabuhi sang isa ka helicopter pilot amo ang tatlo ka semana. Sing masunson nagabaylohanay sang sulat ang duha. Masami nga nabutang sa delikado nga pagkahimtang ang kabuhi ni Frank sa ila paglupadlopad sa kagulangan sang Mindanao, kon diin ginatiro ang ila helicopter. Isa gani ka bes natadtad sang bala ang iya ginadala, apang sa maayo nga palad dipyas lamang ang iya kahalitan kag iya pa nahingagaw nga mapahugpa ang helicopter sa ila nga base.
"Cassie." Si Mr. Suelo nagtawag sa ka-klase kag suod nga abyan ni Myra. "Ngaa nagsipak si Andres Bonifacio sa hubon nanday General Emilio Aguinaldo?"
Si Myra nagpasiplat kay Cassie nga nagadukuon nga wala'y tinimoktimok, nagsenyas sia sang iya palad, ang iya lihok nga buligan ang iya abyan. Pero si Mr. Suelo indi magpasugot nga si Myra ang magsabat sang pamangkot. Wala niya ginsapak si Myra.
"Nabasa mo bala ang libro, Cassie?" ang iya liwat nga pamangkot nga nagaburingot bangod sa iya nga paghipos. Iya ginpalapitan si Leopold, ang iya pinakapaborito nga history student, sa ila pagsampokay sing panulok, sing makadali sila nga nagyuhomay nga may pagkahalangpon.
Si Cassie nagtungkaaw, ang iya mahinlo kag malaba nga liog nagapahilom sang iya malip-ot nga buhok. Nagapakita sing masinulub-on nga guya nga nagtugda. "No Sir, I don't have time for my schoolwork last night."
"Wala ka sing tinion?" Ang iya pulong nga naham-ot. "Di kinaandan ina. Dapat nga disiplinahon mo ang imo kauglingon, tagaan sing nagakaigu nga atensyun ang imo schoolwork." Ang iya paglingi, samtang nagapakawas sing hilaw nga yuhom, mahilom ang iya wala nagayuhom nga mga mata.
Si Cassie nagahipos, pero ang iya pisngi nagpalamula. Si Mr. Suelo nagpadayon. "May iban ka bala nga labing importante nga gindipara sangsa imo history book?"
"Yes, Sir, I did," siling niya nga ang iya mahinlo nga sag-ang nagtanga diutay kag magtulok sing tadlong sa mataas ng si Mr. Suelo.
Naham-ot si Mr. Suelo sa amo nga pangsabat, nahibal-an niya nga mainsister niya ang iya gusto. Ano bala ang ara sa iya pinsar? May ara na nga 'di pagmaayohay nga nagapatunga kay Myra kag Mr. Suelo, magaentra pa si Cassie?
Nahampakhampak ni Mr. Suelo ang stick sa iya paa. "Masugiran mo bala ako kon ano ang imo gindipara nga importante?"
"I'd rather not say," sabat ni Cassie nga kalmado.
Ginsipat kag gin-estudyohan ni Myra ang dagway ni Cassie, may perpekto ini nga porma sang ilong kag ginguhit nga makagalanyat nga mga bibig, h-m-m, hagong niya, may dagway sia nga igapabugal sa iban pa nila nga ka-klase. Ang iya mahugmay, apang may kapag-on nga pagtindugon sa atubang ni Mr. Suelo, nagapahanumdom lang kay Myra kay Joan of Arc nga may kaisog nga nagaatubang sa iya mga accuser.
"Very well," saligbat ni Mr. Suelo. "Magsulod ka buas sa temprano pa sa aga agud mahatagan ka sang additional assignments." Kag iya gin-dismiss si Cassie nga daw kasubong nga isa ka masabad niya nga estudyante. "May sinko minutos pa agud mag-bell." Ginpanidpanid niya ang iya textbook. "Para buas basahon ang pahina 201 tubtob sa pahina 230 and answer the question at the end of the chapter." Dayon sia nagpanghulonghulong palibot kag iya nasiplatan si Myra nga wala naga-take down notes. "Isulat ang assignment, Myra," ang iya masingki nga mandu.
Kag masinulundon nga iya ginbuklat ang iya notebook kag ginsulat ang page numbers, samtang sa iya pinsar ang natungdan nga assigments palarehos. Red and answer questions. Red and answer questions. Pinsaron na lang nga wala gid sia naga-miss sa mga assigments, ini bangod she loved history bisan pa nga antipatiko si Mr. Suelo sa iya.
Sang magtunog ang bell, ginpanipon niya ang iya mga libro kag magdalidali sa pagpakadto kay Cassie nga iya nalantawan nga ara na sa tungatonga sang hagdanan padulong sa masangkad nga salampotan. Nagahapuhapo nga sia nag-iping sa iya abyan. "Ngaa nga amo yadto ang nasiling kay Mr. Suelo?"
Si Cassie nagkidu sang iya abaga kag ginhimutaran si Myra, nagpakawas sing halangpon nga yuhom.
"Ti?" ang pamangkot ni Myra nga sa tuno sang pagbusisi. Bisan pa nga sia of medium height, sia medyo nagtanga kay Cassie bangod ini sia mataas kay sa iya. "Masugiran mo bala ako natuhoy sa imo misteryuso nga ginhimu kagab-i?"
Si Cassie nagpang-alang-alang, dayon naglingi sa nawala kag natuo. "Indi pa subong, basi sa pila ka adlaw, Myra." Ang iya malahalon nga gray-and-black dress mahilum nga pikit sa iya magamay nga hawak nga may black belt kag kasuabe gid sang iya panghulag. Sa tion nga si Myra maglakat nga nagatupadtopad sa iya, sia nanginmapagsik, samtang nagabungayngay sang iya malaba nga buhok kag ginakitaan nga hapit man ang iya bayo sa iya nga abaga.
"All right," siling niya nga ginataha ang sikreto ni Cassie. "Kon handa ka na nga magtuad sa akon, nahibal-an ko nga pagahimuon mo ina, ako nagalaom nga indi mo pagpakalainon si Mr. Suelo sing padayon, nahibal-an ko kon ano sia ka matimaluson." Sia nagdulog sa tupad sang hulot sang English classroom.
"Bisan ano man ang akon pagahimuon, makabig nga sia may paglangas lang sa akon ukon nagapakita lamang sing pagyubit," ang iya tuno isa ka indi mahangpan, samtang ginatinguhaan nga padalman nga ihangpon ang lihok ni Mr. Suelo nga indi pagpakig-ayo sa iya.
(MAY KASUGPON)

Suktanay sa Boracay

Nobela ni Cris B. Balairos

(IKA-6 NGA GUA)

NAGBALIK si Kapitan Gary Aragon sa barko nga mahim-ong ang pamatyag, bangod natuman gid man ang madugay na niya nga ginhingyu sa asawa nga mag-untat sa pagkamanunudlo, agod matatapan ang ila panimalay samtang yara sia nagapautaw-otaw sa malapad nga kalalawran sa pagpangita kabuhian.
"Indi man palaligban ang aton matag-adlaw nga kinahanglanon bisan ako lang ang nagapangita," masame ni Gary ihambal sa asawa agod mahaylo ang naulihe nga bayaan ang pagtudlo, agod makasalig sia nga maayo ang panglawason sang ila kabataan.
"Ugaling na lang," masame man ni Donna isabat sa bana. "Kanugon sang akon karera kag mangin pension ko kon magtinigulang na ako!"
Apang sining tatlo na ang ila mga anak, wala na makabalibad si Donna. Kasangkapan yadtong' pag-abot niya halin sia sa Boracay nga nagaharahara sang hilanat ang ikatatlo nga anak, gani nahospital, bilang daku niya nga salabton sa bana, kay makabig nga kapabayaan niya.
Gani, sang gin-ipit sia ni Gary sa Boracay agod magpasugot sa ginahingyu nga mag-untat sa pagtudlo, wala na sia makapamalibad.
Sa pihak nga bahin, mahal man ang iya sukot kay Gary agod magpasugot. Ini amo ang Boracay! Paayaw-ayaw sa isa ka malahalon nga hotel kag pag-Island-Hopping sa palibot sang matahom kag balogniwang nga Isla sang Boracay nga bantugon sa bug-os nga kalibutan kay sang mga dumuluong ginadapuan.
Amo ini ang nagahampang sa hunahona ni Donna sang sumampot si Suzette upod kay Eddie samtang yara si Gary sa Pre-Departure Area sang Iloilo Airport of International Standard sa bahin sang Cabatuan, Iloilo.
"Pare Gary, mangape anay kita," panghagad ni Eddie.
Nakadalikat sila sa pagsugilanon, samtang nagahulat sang paghugpa sang pagasakyan ni Gary nga eroplano.
Samtang sa pihak nga lamisa, nagatuaktoak man hambalanay sanday Donna kag Suzette.
"Bag-o lang kami mag-abot halin sa Boracay, no!" pahambog ni Suzette.
"Ti, diin kamo nag-check-in?" pangutana ni Donna nga interesado gid.
"Ginsunod namon ang agi ninyo!" maabtik nga sabat ni Suzette. Tapos nag-Island-Hopping man sakay sa pumpboat ni Boy Lumot!"
"Kon amo gin-obligar mo gid papauli si Eddie?" turasok ni Donna.
"Ngaa nahibal-an mo, haw?"
"Ti, kundi nabisto ko ikaw!" paharakhak nga sabat ni Donna.
Bisan ang paghugpa sang eroplano nga pagasakayan ni Gary, wala na madunggi sang mag-abyan-Donna kag Suzette bangod sa matunog nila nga pagharakhak.
"Babay na pangga!" siling ni Gary dala halok sing matuyom sa asawa kag kumare nga si Eddie kag Suzette.
Nabilin sila nga tatlo sa paglantaw kay Gary, halin sa pagsaka kag paglupad na sang eroplano nga ginasakyan padulong sa Manila.
Matiuntion, tumabok sila sa ginaparkingan sang ila mga salakyan. Si Eddie ang magamaneho sang ila salakyan nga Brand New Honda Accord kag si Donna naman may iya nga drayber sa iya kotse nga Vios.
Sa ila pa lang nga daan nga mga service cars, makabig na sila nga natuon sa may sarang sing pangabuhi sa natungdan nga subdivision nga ila ginapuy-an.
Ginalantaw na lang ni Donna ang nagaamat na diutay nga eroplano nga ginasakyan ni Gary nga kasubong sang pispis nga nagasalimbad sa kahawaan. Pamatyag ni Donna, daw naglumpat ang iya tagipusuon upod kay Gary sang indi na kitaon ang eroplano niya nga ginasakyan.
Wala mahimu si Donna kundi magsakay na lang sa nagahulat nga kotse agod magsunod sila kanday Eddie kag Suzette pagwa sa Iloilo Airport of International Standard agod magpauli.
Sang yara na sila sa highway, nagpugaang ang stop light sang kotse nanday Eddie kag Suzete. Dumolog ini. Nanaog si Suzette. Gumuwa si Donna sa bintana sang iya kotse kag...
"Sunod kamo palihog sa amon pakadto sa balay Donna. Madamu kami didto kalan-unon. Tapos, mapadalhan pa namon ikaw sang mga alimango kag lukon!" pangagda ni Suzette nga bisan wala pa makahangdu si Donna, bumalik na sa ila kotse si Suzette agod magpadayon sila sa pagpauli agod amumahon ang ila kumare, dala na diri nga malingaw sa iya kapung-aw sa bag-o lang nga pagbiya sa iya ni Gary.
Pag-abot nila sa Southville Subdivision sa Molo, Dakbanwa sang Iloilo, nagayapayapa sugat ang ila duha ka anak nga sanday Nikki kag Reynard. Nagapanuigon na ini sila sang lima kag tatlo ka tuig.
"Abi manghoran na bala ining akon ihado?" panugyan ni Donna kay Eddie kag Suzette. "Ano man nga...nagakalipatan naton ang magtawganay nga kumare kag kumpare, no!"
"Amo ina sa moderno nga panahon," si Eddie ang nagsabat. "Kalabanan gani, ilabi na sa mga hubon nga relihiyuso, bisan kumarehay kag kumparehay, brother kag sister ang nagapangibabaw nga pagtawganay!"
"Huo man," pagkomporme ni Suzette. "Ang panugyan mo kaina nga mamanghoran ang ihado mo, basi pa lang!"
"Ina Mare ang ginatinguhaan namon sining akon pagbakasyon bisan malip-ot man ini nga inadlaw, katulad sang iya ni Pare Gary!" malinaumon nga saligbat ni Eddie. "Ang sa inyo Mare? Nahuman gid?"
"Basi pa lang Pare," tilawtilaw man ni Donna magsambit sang pare.
Nakayuhomyuhom man ang mag-asawa-Eddie kag Suzette sa dalagan sang ila pag-estorya nga may paghinambit sang pare, mare, kumare kag kumpare.
"Diri lang kamo panyaga Mare Donna. Ipatawag naton ang imo drayber agod makasalo sa aton!" panugyan ni Eddie.
Pagkatapos kaon nga puno sing masinadyahon nga mga pagsinugilanon sa ila mga inagihan sa Boracay, nakahanda na ang inogpadala nga mga alimango, lukon kag kinilo nga bangros halin gid sa punongan nanday Suzette kag Eddie sa Barangay Salad, Dumangas, Iloilo.
Sa hunahona ni Donna, indi gid magpalupa si Suzette nga iya abyan kag kumare sa pagpanumdom nga nagatamasa sia sa pag-agom sang himaya upod kay Gary nga iya bana, kon ngaa ginhimulatan gid niya nga mahaylo si Eddie nga iya man bana kag tuman ka bantog pangkalibutanon nga Isla sang Boracay nga nahamtang sa Malay Aklan, pungsod sang Pilipinas.
Sang pag-abot ni Donna sa ila balay...
"Mommy, diin na si Daddy? Una nga namangkot si Tata.
"Nagbalik 'Ta sa iya ginaobrahan nga barko," sabat sang iloy.
"Ginbayaan naman niya kita haw?" pamangkot naman ni Tata nga daw mahibi.
"Agod mangita damu kwarta nga inog-eskwela ninyo ni Kenken kag baby," uloulo ni Donna nga ginadulodapolay ang ulo sang anak kay nagapanangawkaw ang luha sa mga mata.
Humipos na lang ang bata. Tinawag ini sang timbang. Dumalagan.
"Kita mo lang, binayaan ako pagkabati sang tawag ni Alice!" kumodkumod ni Donna. "Husto si Gary mag-amo sini. Kon magdalagku sila nga lunsay kami nga duha talagsa nila makit-an, lain gid ang matabu. Sa timbang pa malapit ang ila balatyagon!"
Nakalungolungo na lang si Donna. Alang-alang man niya akigan ang bata ukon ang timbang. Ayhan nagakadapat na gid man nga manimulon sia sing masame sa ila panimalay, agod matadlong ang tanan nga katikuan kag mapuno niya ang mga kakulangan.
Hingalagan...
"Mommy, may tawo sa aton gate!" panawag ni Kenken nga nagahampang sa mat terrace sang ila balay.
Gintamwa niya ang yara sa gwa sang ganhaan sang kudal. Sanglit ginapangilala niya ang hitsura, ginsingganan si Alice nga pasudlon ang amo nga tawo.
"Tita Donna, hinablos ako ni Tito Gary nga nagapuyo sa Miagao, Iloilo. Si Bert Natino ang ngalan ko," pakilala sang bag-o nagsampot.
"Huo gani. Indi bala nakakadto ka na diri upod sa amay mo sang nagligad lang nga pag-abot ni Tito Gary mo?" pahanumdom ni Donna.
"Huo Tita. Abi ko anay bag-o lang mag-abot si Tito Gary?"
"Kaina lang naglupad pa-Manila balik sa Hong Kong, hingabot sang pagtulak nila pakadto sa Japan," pasayod ni Donna. "Ano tani haw?"
"Kundi Tita, Geodetic Engineer ako, kag subong nagadumala sang minahan sang bulawan sa banwa sang Pilar, Capiz..."
"Karon?" sal-ot nga pamangkot ni Donna.
"Nagakinahanglan sang mga stockholders ang kumboyahan. Mapalaron kamo ni Tito kon makabakal sang 'Shares of Stocks' nga matuon kamo sa nahauna nga napulo ka stockholders nga makabig nga daku kag mapag-on nga halige sang ine nga kumboyahan," paathag ni Bert sa paghaylo kay Tita niya Donna.
Samtang nagahambal si Bert, sige nga bilad sang mapa kag mga dukomento nga bilang suporta nga nagapamtuod nga iya sang Marinduque Mining Corporation nga nagapatigayon sang pagmina sa Pilar, Capiz.
"Pahibaluon ko pa si Tito mo Gary natuhoy sina nga bagay," siling ni Donna.
"Panyaga ka anay Bert."
Pagkapanyaga ni Bert, padayon ang iya paghaylo kay Tita niya Donna nga sa sulod sang anom ka bulan, bisan ang mga sample nga mga bato kag dalipi nga ginadala nila sa Marinduque Mining Corporation agod testingan, ginapain ang mga bulawan sa pilak, salsalon, copper kag madamu pa nga "by-product" ang mapuslan nga makwartahan pa gihapon ini. Suno kay Bert wala uyang ang tanan nga makutkot ukon mabak-ad kay may yara nagahulat nga batel agod lulanan sang mga bato kag dalipi nga natipon agod dalhon sa pinakapuno nga minahan sang bulawan sa Marinduque.
Gindugang pa gid saysay ni Bert Matino nga kon luyag kag handom mo nga maka-kwarta, indi lang isa ukon ka milyon ka pesos ang ibutang mo nga Capital Share, kundi madamu nga minilyon ka pesos, agod tagsa ka tuig, magalab-ot man ginatos ka libo ka pesos ukon masobra isa ka milyon ang imo madibedindo.
Paglumbos ni Bert, nagsulod sia sa ila hulot-tulogan ni Gary agod magpahuwayhuway sa tuyo nga magtulog. Sa iya paghidaon nga ini, solo nga nagadugsing sa iya dulondumon amo si Gary, apang ang ginatos ka libo ka pesos ukon magahinangat sa minilyon ka pesos nga maani niya kon maghaboy sia bisan siguro duha tubtob lima ka milyon ka pesos sa pamuno sang iya pagka-stockholder, kag dugangan sing minilyon pa gid agod daku ang dibidindo ukon bahin tagsa ka tuig.
Ano ayhan ini nga pagtilaw sa akon?" May witiwiti nga negosyo sa uga. Tapos sumolod ining minilyon ang ikapital kag ayhan daku nga minilyon ang dapat agod makahul-ab sang dalagku nga dividendo!" nagapangalakaak nga paghanduraw ni Donna sang minilyon nga ganansya.
Natulogan sia sa tuman nga kabugnaw sa kaalwan sang ila Aircon nga ginbutang niya sa High Cool agod madali sia mabugnawan kag matulogan.
Natalapiyongan pa lang sia, rumaginring ang ila Landline nga telepono. Dinawhat niya kay yara man ini nahamtang sa kilid sang iya ulohan.
"Pangga, sa kaluoy sang Makaaku, yari na ako sa Hong Kong. Tayming lang kay buas na ang tulak namon pa-Japan. Kamusta kamo dira?"
"Maayo gid Gary. Bag-o lang gali maglumbos ang hinablos mo nga Geodetic Engineer bala nga si Bert Natino. Gintinguhaan niya ako nga isa sang nahauna nga napulo ka Stockholders sa Gold Mine nga sanga sang Marinduque Mining Corporation nga nahamtang sa banwa sang Pilar, Capiz. Makagalanyat ang dibeidendo tagsa ka tuig, kon daku ang Capital Share nga mabakal mo. Ano sa imo, maayo man ini butangan sang puhonan?" pakiana ni Donna agod indi magsiling ang bana nga nagadahakdahak gid sia kon minilyon ang mahul-ab sa isa ka tuig.
"Pangga, pangga ...pamatii ako maayo," pamuno ni Gary.
"Ano ina?" agaw ni Donna.
Panumdoma bala nga sa estorya nga si James Bond ang Bida, sila na man lang sang ulihe ang nagpinatyanay nga ulopod pangabudlay nga matultolan ang bulawan!" palas-ay ni Gary.
"Pero..."
"Indi ka magpagwa sang kwarta mo dira kon wala pahanugot sa akon, ha! "Pila ang aton deposito sa walo bala ka bangko?" agaw ni Gary nga may isugpon pa kuntani ang asawa.
"Mga apat kag tunga ka milyon Gary!"
"Kulang pa ina kon lagson mo nga maka-top ten ka. Bisan sigputon mo pa ang tag-isa ka gatos tubtob sa lima ka pulo ka libo ka pesos sa iban pa gid naton nga bank book bilang magagmay naton nga deposito, masobra lang ina lima ka milyon ka pesos. Gani, kalimti ang gold nga minahan nga ina ni Bert Natino," pamalabag ni Gary.
"Magbalik si Bert, paathagan ko lang sia nga kadiutay sang savings naton nga bank book bilang magagmay naton kag makahuloya ipasayangsayang sa listahan sang mga tigdalagku nga mga stockholders! Salamat Gary sang mga pagpaathag mo. Matlogtulog anay ako," siling na lang ni Donna.
"Nakatublag? Natulogan ka naa basi?" pangduhadoha ni Gary.
"Pakot mo. Wala kaso, a! Ikaw na gid inaaaa. Bisan tungang' gab-i mo ako pukawon!" nagaharihi nga nadagmit ni Donna.
Balik si Donna sa paghigda kag maayo kay natulogan sia nga wala sing sablag nga tawag ukon eks man sa iya cellphone nga nagaunay sa iya ulohan.
Makaligad ang isa ka semana nga wala si Gary, padayon nga nagabaton si Donna sing indi magnubo sa anom ka libo ka pesos ang semana halin sa negosyo nila ni Andrea nga uga. Tubtob nagbukas ang klase nga si Andrea nagbalik sa pagtudlo kag ginahimulatan sang naulihe nga makadeliver sa Dakbanwa sang Bacolod kon Sabado kag magbalik pagka-Domingo.
"Donna, wala pa ni Marichu makolekta ang kwarta sa nag-alsa. Palihog anay nimo ma..." pasagunto nga alungay ni Andrea.
Nakauklo si Donna sa di-kinaandan nga hulag kag panghambal ni Andrea. "Ano ang buot mo silingon?"
"Inang'.....basi bala paslawon mo ako Don..."daw nagapakitluoy nga nabungat ni Andrea.
"Ibungat agod mahibaban ko," pangabay ni Donna sa manubo nga tingog.
"Kay man Donna, kuntani sa biernes pa lang, kon imo ako mahatagan isa naman anay ka gatos ka libo ka pesos para pangumpra sa Estancia sang amo man gihapon nga mga uga, agod ko makuha ang bili sang nagligad nga semana nga makolekta na ni Marichu," kulang na lang matulo ang mga luha ni Andrea sa pag-alungay.
Paghipos ang nangin sabat ni Donna sa pagpangduhadoha. "Pamensaron ko pa kay malawig pa man tubtob mag-biernes!" ginaduon nga sabat ni Donna.
PADAYUNON

IKAW LAMANG

Nobela ni Anay Gov. Conrado J. Norada

(Ika 35 nga gua)

NAURONGAN sanday Alma Valdes ka gang mga kaupdanan sini ang mahibaluan nila nga si Doktor Merill amo ang nagapanwag sa telepono.
"Miss Valdes, ikaw ang ginakinahanglan sa telepono," pasayud liwat sang Tagala nga amo ang nagkab-ot sang telepono.
Naglungolungo si Alma nga kon sayuron, wala na sia diri sa apartment.
"Sorry, doctor, nakalakat na si Miss Valdes sa ospital," sabat sang Tagala kay Doktor Merill.
Wala na magpalawig si Doktor Merill. Sang matakpan na ang telepono, nagbalik ang mga narses sa ila sugilanon. Nahanungod kay Danilo Gonzaga.
"Apang, ngaa nga nagdala gid sia sang pamahaw?" usisa sang isa pa gid ka Tagala.
"Ambot man gani," sabat ni Alma.
Filipino hospitality," tugda sang Bicolana.
"Apang baliskad," tugda sang isa ka Tagala. "Kuntani si Alma ang Magpakita sang hospitality kay si Danilo domuloaw lamang."
"Kon amo, maduaw liwat si mister Gonzaga sa imo, Alma?" usisa sang Bicolana.
"Daw amo... kon indi ako masaku," sabat ni Alma.
"May pamahaw naman kita sina, ano?" padayon sang Bicolana.
Nagkinadlaw sila. Ang buot hambalon sang Bicolana nga indi na sila anay magkadto sa super market. Ang pagkaon kag mga prutas nga dala ni Danilo makapahaganhagan sang ila gastos.
Nag-ilis si Alma Valdes. Madali na lang ang takna sang iya pagsulod sa iya trabaho sa ospital. Nagahimus lamang si Alma apang nagbalik ang libug sa iya ulo. Ngaa nanawag gid si Doktor Merill? Nahibaluan sang dalaga nga magakitaay man sila gihapon sang doktor sa ospital.
Kag...
Sang makasulod si Alma Valdes sa ospital sa iya trabaho, gin-usisa niya ang ila talatapan kon bala nakasulod na si Doktor Richard Merill. Luyag sia mangusisa kon ano gid bala ang kinahanglan sang doktor sa iya.
Apang wala pa makasulod ang doktor sa ospital. Ginahumhaum ni Alma nga ang doktor nagtawag sa luas nga telepono. Ayhan gikan sa iya sa iya klinika. Wala na magsagi usisa si Alma. Ngaa abi nga magpalibug gid sia sini? Nagbalik sia sa iya trabaho.
Nakabalik man si Danilo Gonzaga sa Holiday Inn. May pila ka tao sia nga nasugata sa lobby sang otel nga Pinoy gid ang hitsura kag paghulag. Nalipay sia. Pinalapitan niya ini kag tamyawon. Apang indi sila Pinoy. Mga taga Indonesia sila. Daw Pinoy gid kon tulukon. Apang maabyanon man sila.
Sa sulod sang iya hulot sa otel, ginbulobanta ni Danilo ang kahimtangan sa Sydney, Australya. Nahibaluan niya nga kon indi sia makapanawag sa sulod sang duha ka adlaw, pangitaon sia ni Carol Lindsay. Kag tilawan gid ni Carol ang pagtawag sa Rio de Janeiro, Brazil.
Naham-ot si Danilo. Maakig gid si Carol kon sugiran ini sang otel sa Brazil nga nakataliwan na sia. Kag wala sing makasugid kay Carol kon sa diin na sia. Daku ang iya salabton sa iya agalon sa Sydney.
Apang daku pa gid ang gumontang sang pamantan-on nian nga yara sia sa San Francisco. Indi pa sia makapat-ud kon bala sugot si Alma Valdes magpamana sa iya, bisan pa nga maghulat sia sa iban nga panahon natungod sa adlaw sang ila kasal.
Magalawig ina nga gab-i sa San Francisco. Indi man sia masugilanon kay Alma sanglit yara ang nars nagatrabaho sa ospital. Matpus ang torno ni Alma sa ikaduha pa ang takna sa masunod nga aga.
Ginpakamaayo ni Danilo ang magpahuway na lang sa sulod sang iya hulot. Nagpatukar sia sang telebisyon agud mawili sa iya nga indi maayo ang maglibot sa siudada sang San Francisco kon gab-i. Basi matabu sia kay wala sia sing kakilala nga makabuylog sa iya sa mga dalanon.
Sina nga gab-i, wala man makasulod si Doktor Merill sa ospital. Gani, wala gid sila magkitaay ni Alma nga nagpaabot man sa manogbulong. Hinunuo nga naglibug ang ulo ni Alma. May natabu bala kay Doktor Merill?
Kapoy na si Alma sang maggua sia sa ospital agud makapuli sa ila apartment. Masunson nga nagabuylog sia sa isa pa gid ka kaupod niya nga nars nga nagapuyo sa luyo sang ila apartment. Kag sa taksi sila nga duha nagasakay. Sa sini nga paagi, indi magasto ang ila biyahe.
Gani, nagahulat gid ang duha ka nars sang taksi sa gua sang ospital sang magdulog ang isa ka taksi sa ila atubangan. Nakibot si Alma sang makita niya ang kasakay sang taksi.
"Danilo!" Wala makapugong si Alma.
Nakibot man ang kaupod ni Alma nga nars.
"Kilala mo sia Alma?" usisa man sang kaupod ni Alma.
"Taga-amon ini... sa Negros ...sa Pilipinas," pahayag ni Alma sa iya upod nga nars.
"Dali na kamo," nahambal ni Danilo. "Idul-ong ko kamo."
Masuay pa kuntani si Alma apang mnakasulod na ang iya upod nga nars. Nakapoy nag id ini. Luyag na ini magpahuway. Nagsulod na lang si Alma. Ang duha ka nars amo ang naglingkud sa likud ayon sang taksi samtang si Danilo nagpungko sa luyo sang tsuper.
"Ikaw na lang ang maghatag direksyon sat super, Alma," pangabay ni Danilo sa ulihi.
Nahuya man si Alma nga mauna sia manaug nga kabuylog nila ang iya kaupod nga nars gikan sa ospital. Gani, gindul-ong anay nila ang iya upod.
"sa diin kita padulong nian, Danilo?" pakiana sa hinali ni Alma sang makapanaug na ang upod niya nga nars.
Nakibot si Danilo. Wala sia magpaabot ang nagim-angan sanglit mataas kag bunayag kaayo ang iya pagtamud kay Alma Valdes.
Sang makasulod na sila sa hulot ni Danilo nga nahamtang sa ika-napulo nga panalgan sang otel, matinahuron nga ginpalingkud sang pamatan-on ang dalaga. Matahum ang mga hulot sang Holiday Inn. Matinlo kag maligwa. Malahalon ang mga gamit.
"matahum gid man gali ang mga hulot diri sa Holiday Inn, Danilo," namuno ni Alma sa mationtion sang makapungko na sia sa malum-ok nga siya.
"Kon amo, nagkari ikaw sa pagpamatuod sang nabatian mo?" daw pamangkot ang mga tinaga ni Danilo samtang nga nagbukas sia sang prigider kag magkuha sing isa ka pungpong nga obas.
"Isa man ina sang kabangdanan," sabat sang dalaga nga nagbaton sang obas nga gintunghol sa iya ni Danilo.
"Daw indi ako magpati, Alma ..."
"Daku ang akon kabalaslan sa imo kag sa imo ginikanan, Danilo," agaw sang dalaga nga nian gintulok sing tampad ang ulitao.
"Si Alma man..." paumpaw ni Danilo nga nagpungko sa luyo sang dalaga.
"Matuod man," tambing ni Alma nga wala magtandug sang obas nga ginauyatan pa niya. "Gani, kon ano ang luyag mo nga buhaton ko agud makabalus ako sa akon kautangan sa inyo, Danilo, maghambal ikaw nian kay nagaatubangay pa kita.
Wala gilayon makatingug ang ulitao. Daw naalang-alang sia.
"Nagkari ako nga wala sing katuyoan manukot sang kautangan, Alma," pahayag ni Danilo. "Nagkari ako sa tuyo nga mangasawa sa imo!"
"Kag kon indi ako magpasugot?"
"Mabalik ako buas nga daan sa Australya, sadto nga pamangkot. Labi na sa amo nga tion sa kaagahon nga nagahilapit na ang ika-tatlo nga takna.
"Sa inyo apartment Alma," maabtik nga sabat ni Danilo. "Sa diin pa abi?"
"Maayo pa, magsaylo ikaw diri sa likud agud indi mabudlay ang aton pagsugilanon, nahambal ni Alma.
Nagsaylo man ang ulitao sing lingkuran. Nagbalikid sa ila ang tsuper nga nagpamangkot ko diin sila padulong. Nahibaluan ni Danilo nga malapit ang apartment nga ginadalayunan ni Alma. Sarang na lang gani nila malakat kon luyag nila.
Apang ...
"Sa Holiday Inn," si Alma ang nagsabat sa tsuper sang taksi.
Nakatungkaaw si Danilo. Sa otel nga ginadayunan niya sila makadto? Tinulok niya sing masusi si Alma nga nian katupad niya sa lingkuran sang taksi.
"Alma?' daw pamangkot ang panawag ni Danilo sa dalaga.
Nagadalagan na ang taksi. Nabatian sang tsuper ang mandu gikan kay Alma. Idul-ong niya ini ang duha sa Holiday Inn.
"Indi mo bala luyag nga didto kita sa imo otel masugilanon?" sabat langkoy pasikti man sang lin-ay.
"Ikaw ang masunod, Alma," pasugot na lang si Danilo nga daw nahinalian man sang pamatabat sang dalaga.
Nakalambot ang taksi sa Holiday Inn. Wala gid sing may nakatingug sa kanday Danilo kag Alma Natublag lamang ang ila kalinong sang magpasayud ang tsupervnga yara na sila sa ugsaran sang otel.
Binayaran ni Danilo ang tsuper. Kag sang makapanaug na sila ni Alma sa taksi, wala bulobalikid nga naglakat ang dalaga padulong sa lobby sang otel.
Nagadagondagon nga nagsunod si Danilo kay Alma. Ginhambalan pa ni Danilo si Alma nga mamahaw sila any sa restawran sang otel nga bukas sa tanan nga tion sang adlaw kag gab-i. Apang namalibad si Alma.
"Busog pa ako, Danilo," pasayud sang dalaga nga nian nagadali nga makasaka sa hulot nga ginadayonan ni Danilo.
Pinalapitan na lang ni Danilo ang desk kag ginkuha ang yabe sang iya hulot. Kag saaaa wala magdugay, yara na sila ni Alma sa elebitor. Ang mga tao nga pila ka bilog sa lobby sang otel wala nagasapak sa nagakahanabu sa otel. Bisan ang mga empleyado sang otel wala nagapamangkot kon sin-o ang bisita sang ila dumalayon.
Amo ini ang Amerika. Tama gayud kahilway. Kag nahibaluan ini ni Alma. Gani, wala sia nagakahuya ukon nagakatahap sa pagbuylog kay Danilo sa otel. Si Danilo amo Alma," sabat mi Danilo. "Kag indi na gid ako magtublag sa imo!"
Nagtindug si Alma kag ginbalik ang obas sa sulod sang prigider. Naurongan si Danilo. Naghunahona ang ilihtao nga malakat na ang dalaga.
Apang...
"Bisan indi ako magpasugot nga mangin asawa mo, Danilo, mabayaran ko ayhan ang akon kautangan sa imo kon sa sining pila ka tinakna nga nabilin sang kaagahon, magabuylog ako sa pagtulog upod sa imo?" pakiana ni Alma nga wala na nagayuhum.
"Ano?" Daw nakibot si Danilo sa mga tinaga ni Alma.
PAGAPADAYUNON

SI HELEN Ang Labing Maanyag nga Babae sa Bug-os nga kalibutan!

Ni: Faustino M. Ramos

(Ika-15 nga guwa)

MALAYO pa si Reyna Hera, nalantawan na ni Haring Hupiter ini nga nagapadulong kag didto sa iya ginahamtangan ang tuyo sini kadtoan. Makadali nga nagkurisong ang iya agtang! Pat-od nga esturbo gid si diyosa Hera sa iya kag sa iya paglantaw kag pagsunod sa mga naga-inaway nga duha ka hubon nga ara sa patag-awayan! Daw singgitan ni Haring Hupiter ang iya tiayon nga diyosa nga: "Back off!!!"
Waay gihapon magbalikid si Haring Hupiter bisan pa nga iya na nabatyagan nga ara na nga malapit sa iya ginahamtangan si diyosa Hera. Ulihi na kag nagbalikid gid man ini. Kag amo na lamang ang pagmurarat sang iya mga mata sa iya nakita! Wow! Tuman sa katahum sa kay diyosa Hera nga iya tiayon!
Samtang nga nagamurarat ang mga mata, nagatulolo pati laway sang gamhanan nga hari sa tuman nga pagdayaw sa tuman nga katahum sang iya tiayon sina nga tion!
Nga amo gid ang ginapaabot ni diyosa Hera nga matabo! Sang hinali, maabtik sia nga gindakop ni Haring Hupiter kag ginhakos sing tuman kahugot samtang nagahangos! Gintulok anay ni Haring Hupiter ang iya sini makagalanyat kag mapulapula nga mga bibig ugaling pugtakan ini sing matuyom nga mga halok!
Madugay kag tuman katuyom nga mga halok!
Kag kaangay sang ginapaabot ni diyosa Hera, nalimtan na matuod ni Haring Hupiter ang tanan! Kag ang tanan nga ara na lamang sa iya isip sa sina nga tion, ang tamdan ang tuman ka lapuyot nga kaanyag ni diyosa Hera! Kon paano niya busgon ang kaugalingon paagi sa pagpakighirup diri!
Wala lang madugay, nagbaylo ang huyop sang hangin! Ang mga hangaway sang Grecia ang makita na nga nagadausdos sa karon sa mga hangaway sang Troy kag nagabulig sa taga-Grecia amo si Haring Neptuno. Tubtub sang ulihi, nga nalambot kag nadakop sang higante nga si Ajax ang baganihan sang Troy nga si Hector nga iya hinakwat kag wala kaluoy nga iya ini ginlampos sa duta!
Sang maghuraw na ang epekto sang 'Cestus' nga ginhatag ni diyosa Aprodeisa kay diyosa Hera nga amo ang gingamit sini sa paglumay kay Haring Hupiter, nagbangon ang hari kag dayon nagtamod didto sa idalom kon sa diin padayon ang inaway sang duha ka hubon sang mga mangangaway! Kag amo nalang ang kakibot ni Haring Hupiter sa iya nakita! Iya nakita si Hector, ang baganihan sang Troy nga nagahamyangon sa duta bangod nga nadakpan ini sang higante nga si Ajax kag ginlampos sa duta!
Sumaka gilayon ang kaakig sa ulo ni Haring Hupiter kag hungod man ukon indi, nawaslik sini si diyosa Hera nga nagapanghipid sang iya kaugalingon kag nagakadlaw! Nagbalikid si Haring Hupiter nga nagakurisong sa iya kag iya ini ginmanduan nga hambalon ang diyosa nga si Ires ka gang diyos nga si Apollo nga ang duha magkadto sa iya! Sang ara na ang duha, ginmanduan ni Haring Hupiter ang diyosa nga si Ires nga magkadto ini kay Haring Neptuno kag hambalon nga magbiya ini sa patag-awayan kag pabay-an lamang ang duha ka hubon sang mga hangaway sa ila nga pag-ilinaway! Nga madali man nga gintuman ni Haring Neptuno ang mandu sang hari sang tanan nga mga diyosa kag nga diyos!
Subong man, nga gilayon ginmanduan ni Haring Hupiter ang diyos nga si Apollo nga iya agawon ag baganihan sang Troy nga si Hector sa mga kamot sang higante nga si Ajax kag matapos niya ini maagaw, iya dalhon si Hector sa binukid nga balaan sang Ida agud nga didto bulngon sang iya mga pilas!
Gilayon nga gintuman sang diyos nga si Apollo ang mandu ni Haring Hupiter! Sina nga tion, si Hector ang ara nagahamyangon sa mga tiilan sang higante nga si Ajax nga wala sing pangalibutan! Tuyo ni Ajax nga manduan ang iya hangaway nga ubahan si Hector sang iya mga gamit kag armas sa inaway nga amo ang ginahimo sa mga nalutos nga kaaway! Duha sang iya suod nga mga hangaway ang nagpalapit agud tumanon ang mandu ni Ajax! Sang hinali...
May nagbusaag nga tuman kasilaw nga kasanag sa ila palibot nga nagkalahayanghag ang tanan nga didto nasakpan! Ang kalabanan, nagtabon sang ila mga mata! Maluas lamang sa higante nga si Ajax nga nagkapot ini sa pulohan sang iya espada kay bisan sin-o, bisan sia isa pa ka diyos kon magpakita laman, iya nga lab-on sang iya espada! Sabglit naabot na ni Ajax nga ang kabangdanan sang hinali nga pagtuhaw sang kasilaw, amo nga may immortal nga kagamhanan nga luyag mag-agaw sang baganihan sang Troy nga si Hector!
Husto gid ang pakot sang higante nga si Ajax! Kay sang magpuas ang tuman nga kasilaw kag magsanag an ila mga pana-awan, wala na si Hector sa iya sini kaina nga ginahamtangan! Inagawgid sia matuod sa kay Atlas sang isa ka immortal!
Si Haring Hupiter ayhan ang nag-agaw? Pamangkutanon ni Ajax sa iya kaugalingon!
Indi si Haring Hupiter kundiang diyos nga si Apollo nga ginsugo ni Haring Hupiter ang nag-agaw kay Hector sa kay Ajax! Gindala ni Apollo si Hector didto sa ibabaw sang bukid Ida kag didto iya ginbulong tubtub nga maumpawan ini sa iya pagkalipong sang ginlampos ini sang higante nga si Ajax sa duta!
Sang maumpawan si Hector, gilayon nga bumalik ini sa patag-awayan. Apang karon, kaupod na sini ang diyos nga si Apollo! Kag sa atubang sang duha, ang baganihan kag ang diyos, ang mga hangaway sang Grecia kaangay sang nagapakigsumpong lamang sa duha ka mga mabangis nga mga lion! Tubtub sang ulihi nga sang daw indi ang mga ini makasarang magbato sa away, nagdinalagan ang mga ini pabalik sa nahamtangan sang ila sakayan dagat!
Sang sirum na, masigbalik ang tagsa ka hubon sang mga hangaway sa ila tagsa ka mga lugar. Ang hangaway sang Troy, didto sa kapatagan malapit sa palasyo; ang mga hangaway sang Grecia, didto sa kapatagan malapit sa ginadungkaan sang ila sakayan dagat.
Sang masunod nga aga, sang liwat nga mag-atubangay sa inaway ang duha ka mga hubon, makita si Paris nga amo na ang nagapanguna sang hubon sang mga hangaway sang Troy! Sang magsinadukot na ang pag-ilinaway, isa ka pana ang binuy-an ni Paris nga umigo gid sa dughan sang iya ginatuyo iguon, si Macaon, ang anak ni Aescalepius nga manugbulong! Maluas nga isa man si Macaon sa mga isganan nga hangaway sang Grecia, napanubli man sa iya sini amay nga si Aescalepius ang pagka manugbulong sini.
Nakita ni Nestor, ang pinaka tigulang nga hangaway sang Grecia, nga naigo gid si Macaon sang pana ni Paris sa dughan kag natumba gid ini! Dalidali nga ginpalapitan ini ni Nesor kag gin-alay-ay! Madasig nga iya dayon ini gindala kag ginkarga sa iya karuwahe kag gindala sa iya tolda.
Samtang nga nagadalagan ang karuwahe ni Nestor nga karga si Macaon nga iya tuyo dal-on sa iya tolda, nag-agi ini sa lugar nga indi gid man tuman kalayo gikan sa nahamtangan sang tolda ni Akiles! Sang makita ni Akiles ang karuwehe, iya nakilala nga ang nagasakay sini amo ang tigulang nga hangaway nga si Nestor apang ang kaupod sini sa iya karuwahe nga nagahigda nga isa ka hangaway nga pilason, ang wala ni Akiles makilala.
Gilayon nga gintawag ni Akiles ang kaupd kag mahirup sini nga abyan, si Patruklos nga gilayon magkadto ini sa tolda sang tigulang nga si Nestor kag pasiktuhon ini kon sin-o nga hangaway sang Grecia nga pilason nga iya kaina nakita nga nakarga sa karuwahe ni Nestor.
Sang mag-abot si Patruklos didto sa tolda sang tigulang nga si Nestor, didto kag iya nakita nga ang pilason nga hangaway amo si Macaon nga anak sang manugbulong nga si Aescalepius! Kag tuman kalubha sang kahimtangan sini sina nga tion! Didto kag gilayon nga ginsugiran ni Nestor si Patruklos sang dalagan sang inaway; nga madamo na ang nagkalamatay sa mga hangaway sang Grecia! Kag nagakalutos sila sa mga hangaway sang Troy!
Nagdugang hambal si Nestor. "Patruklos, sang kita ang didto pa sa Grecia kag wala pa makalakat padulong sa sini nga patag-awayan, kon imo pa madumdoman, nga si Piritus, ang amay ni Akiles, nagtugon gid sa inyo nga duha. Si Akiles nga magapakigbahin sa pagpakig-away nga ini batok sa mga hangaway sang Troy, ang magahimo sang tanan nga kutob sa iya ikasarang sa pagpakig-away agud nga sia kilalahon sang ulihing tubo sa bug-os nga Grecia nga isa ka baganihan!
"Kag ikaw, Patruklos," padayon sang tigulang nga Nestor, "bangod magulang ikaw kay Akiles, kag ikaw ang iya kaagubay, ang imo katungdanan amo ang paggiya sa iya sa iya mga bulohaton.
"Karon, tion na ini nga tungdan nimo ang imo katungdanan; nga imo hambalon si Akiles sa iya katungdanan bilang hangaway nga nag-upod sa sini nga inaway! Apang," nga hinali nagdulog si Nestor sa paghambal. Naglumawlomaw ang mga mata sang tigulang!
"Panangitan," ang iya padayon," nga indi gid nimo mauloulohan gihapon si Akiles nga mag-upod sa aton sa pagpakig-away, hambalon nimo sia nga iya ipahulam sa imo ang iya armor, espada, taming kag sibat kag iban pa nga iya kagamitan sa inaway kag imo nga isuksok! Kay kon ikaw ang nagasuksok sang mga kagamitan ni Akiles sa inaway, ilabi pa kon iya ipadala sa imo ang iya mga hanas nga mga hangaway kag ikaw ang magapanguna sa ila, bisan ang imo lang pagpakita sa patag-awayan, tuman na nga makapangidlis sa mga hangaway sang Troy! Kag sina, basi ayhan nga dag-on naton ining inaway!"
Pagkabati ni Patruklos sa mga pinanghambal sang tigulang nga si Nestor, nagtangu-tango ang iya sini ulo! Mahimo nga mangin matuod ang iya sini mga pinanghambal! Kay maluas kay Ulysses nga ila ginakilala nga labing maalam, ang tigulang nga si Nestor ang ila ginapatihan nga nagapangduha nga mangin alamon sa ila!
Daw halos indi na makahulat si Patruklos sa mga pinanghambal ni Nestor bangod nga luyag na gid sini nga sa gilayon, iya ini ipaalinton kay Akiles! Dalidali ini nga nagguwa sa tolda ni Nestor kag bumalik sa tolda ni Akiles nga iya abyan.
Apang sang didto pa lamang ini sa guwa sang tolda, nakita na dayon ni Patruklos kon ano na ang dalagan sang inaway! Nga nagakalutos matuod ang ila mga hangaway batok sa mga hangaway sang Troy! Wala na ini makaantos kag dalidali nga sumulod sa tolda ni Akiles nga iya abyan. Hambal dayon sini kay Akiles.
"Abyan ko nga Akiles, mabatasan nimo nga ipangibabaw ang imo kaakig samtang nga ang imo mga kaupod nga mga hangaway ang nagakaladagas ang kabuhi sa kamot sang aton kaaway? Apang ako, indii...! Ihatag sa akon ang imo mga hinganiban sa inaway kay akon isuksok kag ako ang magaatubang sa ila, kay kon ako sina ang nagsuksok magkahalanguyos sila bangod nga sila magalaum nga ako si Akiles, ang bantog kag isganan nga baganihan sang Grecia!
"Sa sina," padayon ni Patruklos," "pat-od nga hadlukan sila kag ila man papahuwayon sing lagas ang aton mga hangaway! Kita ang indi pa kapoy kay wala pa kita makaentra sa inaway gani mahimo ko nga tabugon pabalik ang aton mga kaaway! Apang kon padayon nga ikaw indi mag-ugyon dira bangod sa imo ginahuptan nga kaakig, pasugti ako nga akon isuksok ang imo armas kag hinganiban sa inaway!"
Samtang nga nagahambal pa lamang si Patruklos, nakita ni Akiles ang pagtub-ok sang isa sang ila mga sakayan bangod kay ayhan ginsaka ini kag gintutdan sang mga hangaway sang Troy! Nakabangon si Akiles sa iya higdaan kag nagpalapit kay Patruklos. Hambal sini sa iya mahirup nga abyan.
"Lakat ka na, Patruklos, isuksok ang akon panaming kag gamita ang akon mga armas kag hinganiban sa inaway! Dependehi ang aton mga sakayan batok sa mga kaaway!
"Ako? Indi ako magpakig-away! Bangod kay ila ginguba ang akon kadungganan! Natungod sa akon sakayan, dependiha ko ina batok sa sin-o man nga magguba, apang indi ako mag-upod sa pagpakig-away sa tao nga nagguba sang akon kadungganan!"
Pagkatapos sini hambal ni Akiles, iya ginhatag kay Patruklos ang iya taming kag mga hinganiban sa inaway nga gilayon man nga ginsuksok ni Patrulos! Matapos masuksok, nagguwa na si Patruklos sa tolda ni Akiles kag maglakat padulong sa patag-awayan nga kaupod ang mga hangaway ni Akiles nga ginatawag mga Mermidons! Nagabadlak ang lawas ni Patruklos nga tulukon gikan sa malayo sa iya ginasuksok nga mga kagamitan ni Akiles sa inaway!
Kinayasan ang mga hangaway sang Troy sa ila pagkakita kay Patruklos nga nagapadulong! Ang ila pagpati, nga si Akiles ang nag-upod na karon sa pagpakig-away sa ila!
Gilayon nga nagsugbo sa inaway si Patruklos kag ang iya kaupod nga mga Mermidons nga mga hangaway ni Akiles! Ang mga hangaway naman sang Troy, matuod nga nagbatyag sing katahap sa ila pagkakita kay Patruklos sa pagpati nga sia si Akiles, ang nagpakigbato sing matuodtuod! Ang bangod nga may katahap nga ginkupkop sa ila dughan, wala madugayi kag ini ang nagdinalagan! Gani madamo ang hangawa sang Troy ang ginpanagpas sang espada sang higante nga si Ajax kag ni Haring Menelaus kag kaupod man ang duha ka mga isganan nga mga anak sang tigulang nga si Nestor!
Tubtub nga ang labing isganan nga hangaway sang Troy, nga si Hector, napilitan nga wahigon ang iya sini ginasakyan nga karuwahe balik sa lugar nga malapit sa ila palasyo sang ulihi! Umisol man si Hector sa nagapanalasa nga iya ginalauman, si Akiles!
Sang ulihi, nakita ni Sarpedon, hangaway sang Troy nga anak sang diyos nga si Haring Hupiter ang kabangis ni Patruklos nga ila ginapatihan nga si Akiles. Humanda si Sarpedon nga iya ini sumpongon! Samtang, si Haring Hupiter nga didto nagauyong sa ibabaw sang binukid sang Ida kag mahugod nga ginabantayan ang dalagan sang inaway sa tunga sang duha ka bahin, nakita gid sini ang iya anak nga sumalakay kay Patruklos!
PADAYUNON

Oras na sa pagmato-mato

AKO MISMO
Ni Gemma Lulu Villalon

SANG san-o lang, ginhiwat ang Ako Mismo, isa ka youth movement nga nagatudlo sa mga pamatan-o nga magmato-mato na para sa kaayuhan sang Pilipinas.
“Ako mismo ang mabulig pantindog balay sang akon isigkatawo.” “Ako mismo ang mangita paagi agud mabuligan ang iban nga tawo.” Ini ang duha sa madamu pa nga mga mensahe nga ginapaabot nga obrahon sang pamatan-on.
Ang Ako Mismo nagadagmit man nga indi na kinahanglan pa nga maghulat nga ang gobyerno ang mapaayo sang aton kabuhi. Kita mismo, ako mismo ang magatinguha agud mangin maayo ang aton kag akon kabuhi.
Sang ginlunsar ang Ako Mismo sa Iloilo, madamu nga mga estudyante ang nag-volunteer sa pagpatindog sang GK Village sa Concepcion, bulig sa medical kag dental mission upod sa mga doktor, nagpatigayon sa pagbaligya sang mga kon ano nga gamit agud makakwarta, nag-lecture parte sa pagboto agud mahibaluan sang mga pamatan-on nga importante ang ila boto kag magpili sang eksakto nga kandidato, kag madamu pa sang iban. May rock climbing kag concert man nga natabu sa Provincial Capitol Grounds.

PANDAY KIDS makes impressive debut on GMA Telebabad

GMA Network’s newest primetime offering, Carlo J. Caparas’ PANDAY KIDS, kicks off with a resounding victory after registering high viewer rating in the primetime block.



On its pilot episode, Panday Kids debuted strongly with 34.8%, topping the overnight ratings among Mega Manila households based on data of AGB Nielsen Philippines . Anticipation is high for the action/adventure/fantasy/drama TV series which is top billed by a grand ensemble of cast.



Viewers of all ages especially the younger ones are in for a treat with this telefantasya which not only as interesting, fun and entertaining to watch but also imparts valuable lessons on life to its audience.



The show is expected to set even higher ratings on the coming days especially when the three Panday Kids, Julian Trono as Hadji, Sabrina Man as Charlie and Robert “Buboy” Villar as Oliver, take on challenge as the new superheroes who will protect the legendary sword of Panday.



Also, the first glimpse in the land of the Eskrimadors and the Engkantos pull everyone under spell for its cinematic magic which devises a world unlike anything we have seen on primetime TV before.



More high adventure scenes await the televiewers as the Panday Kids embark on their quest to end Lizardo’s reign. Who will be their foes and friends on their magical journey?



Panday Kids is headlined by a powerhouse cast including Ms. Gelli de Belen, Ms. Iza Calzado, Marvin Agustin, Jolina Magdangal, Tirso Cruz III, JC de Vera, Polo Ravales, Jackie Rice, Rich Asuncion, Akihiro Sato, Ryan Eigenmann, Jose Manalo, Pen Medina, Marissa Delgado, Nanette Inventor, Bernard Palanca, Isabel Granada, Ella Cruz, Nikki Samonte, Cruzita Salcedo, Yogo Singh, and Migui Jimenez.



Catch the exploits of the Panday Kids as they cross the boundaries of the enchanted and their quest to defend humanity from the forces of evil weeknights, Monday to Friday after 24 Oras on GMA Network.